SVEN JOHNE

Η πρακτική του Sven Johne, όπου αξιοποιείται συχνά η φωτογραφία
τεκμηρίωσης και η ροπή της προς κοινωνικά ζητήματα, βασίζεται σε μια εννοιολογική μεθοδολογία. Προσεγγίζει τα θέματά του σαν δημοσιογράφος, ερευνώντας το υπόβαθρο των ρεπορτάζ που δημοσιεύονται στα μέσα ενημέρωσης και το έτοιμο οπτικοακουστικό υλικό, επισκεπτόμενος τα μέρη που αναφέρονται σε αυτά και αναλαμβάνοντας την τεκμηρίωση με βάση τη δική του έρευνα.
Δημιουργεί φωτογραφίες, κείμενα, βίντεο και αρχεία, που συνδέονται μεταξύ τους θεωρητικά και χρησιμοποιούνται σε μια διαδικασία αμφισβήτησης της αυθεντικότητας και του νοήματός τους. Το ουσιώδες
εδώ δεν συνίσταται κατ’ ανάγκη στην «τιμή αληθείας» της εικόνας αλλά στην αλήθεια της ερμηνείας της, της εξάρτησής μας από το κείμενο ως πηγή νοήματος, και της σχέσης της εικόνας με τον κόσμο. Ο
βασικός εννοιολογικός προσανατολισμός του έργου του Johne είναι η τεκμηρίωση της τύχης των πρωταγωνιστών του, που δεν είναι παρά εκφράσεις ή εκδηλώσεις των συνθηκών που επικρατούν στους
διάφορους κοινωνικούς, οικονομικούς και πολιτικούς σχηματισμούς. Η αφηγηματική φύση της φωτογραφίας τεκμηρίωσης αποτελεί συνεπώς ένα ιδιαίτερο πεδίο έρευνας του καλλιτέχνη. Το έργο του αναλύει
τα όρια του επιστητού και τους τρόπους έκφρασης και παρουσίασης των πραγμάτων που γνωρίζουμε. Οι εικόνες τεκμηρίωσης του καλλιτέχνη δεν ανήκουν αποκλειστικά στη σφαίρα του προφανούς, καθώς εξαρτώνται εν μέρει και από το τι γνωρίζει ο θεατής για το θέμα και πώς το ερμηνεύει. Για το έργο του Ο κύκλος της Ελλάδας (2013) ο Johne επισκέφτηκε 37 διαφορετικούς τόπους στην Ελλάδα, όπως η Αθήνα, η Μύκονος, οι Δελφοί, η Κόρινθος και η Κέρκυρα.
Παντού φωτογράφησε τον έναστρο νυχτερινό ουρανό, σημείωσε την ημερομηνία, τον χρόνο λήψης της φωτογραφίας και την τοποθεσία, και κατέγραψε τον τρόπο που βίωσε την εμπειρία. Οι τίτλοι των φω-
τογραφιών, π.χ. Αφρικανοί γυρολόγοι στην Πάτρα ή Πανδοχέας στον Άγιο Γερμανό, δεν αντιστοιχούν σε στοιχεία που αποτυπώνονται στην αντίστοιχη εικόνα.
Η γενική αφήγηση αναδεικνύει τις συνέπειες της κρίσης στην Ελλάδα, όπως είναι οι δοκιμασίες των μεταναστών και η οικονομική και κοινωνική αναταραχή που συνταράσσει τη χώρα από την πρώτη εκδήλωση της κρίσης. Τίποτε από όλα αυτά δεν είναι όμως ορα-
τό στις ίδιες τις φωτογραφίες. Το κοινό βλέπει μόνο τον έναστρο ουρανό και διαβάζει ένα κείμενο που δίνει πληροφορίες για την εικόνα. Το διακύβευμα εδώ είναι η απουσία της αναπαράστασης: το χάσμα ανάμεσα στο κείμενο και την εικόνα. Σε μια εποχή που κατακλυζόμαστε από εικόνες, με αποτέλεσμα αυτές να αφοπλίζονται, ο Johne θίγει κρίσιμα ερωτήματα που αφορούν τον τρόπο λειτουργίας των φωτογραφιών τεκμηρίωσης, πώς τις «διαβάζει» το κοινό και πώς
μας επηρεάζουν. Παράλληλα, Ο κύκλος της Ελλάδας παρουσιάζει μια διφορούμενη αφήγηση που κινείται μεταξύ παρέκκλισης, ελπίδας και σωτηρίας. Όπως έχει πει ο ίδιος ο καλλιτέχνης: «εκεί όπου ο ουρανός
είναι πιο σκοτεινός, τα άστρα είναι πιο λαμπερά».