MOUNIR FATMI

Το έργο του Mounir Fatmi σε κάθε μορφή του –βίντεο, εγκαταστάσεις,
σχέδιο, ζωγραφική και γλυπτική– μελετά την ευάλωτη ανθρώπινη φύση και αναδεικνύει πολιτικές, κοινωνικές και θρησκευτικές στερεότυπες πεποιθήσεις και προκαταλήψεις. Συχνά ο καλλιτέχνης διερευνά κείμενα και διάφορες μορφές επικοινωνίας, από στίχους του Κορανίου ή της μυστικιστικής σουφιστικής ποίησης, μέχρι δοκίμια του
Σπινόζα και μυθιστορήματα του Salman Rushdie. Η βίντεο εγκατάσταση Η Ιστορία δεν είναι δική μου γεννήθηκε ως αντίδραση του καλλιτέχνη σε κάτι που συνέβη το 2012 στην έκθεση Printemps de Septembre στην Τουλούζη, που είχε τίτλο The History is Mine (Η
Ιστορία είναι δική μου). Επειδή κάποια μέλη της μουσουλμανικής κοινότητας θεώρησαν «βλάσφημο» το έργο του Technologia (2010), με το οποίο συμμετείχε στην έκθεση, ο καλλιτέχνης υποχρεώθηκε να το
αποσύρει από το φεστιβάλ. Το βίντεο εκείνο συνέδεε την αρχαία αραβική καλλιγραφία με τα «rotoreliefs», τους χαρακτηριστικούς οπτικούς δίσκους του Marcel Duchamp, τις πρώτες δημιουργίες οπτικής τέχνης στο πλαίσιο της σύγχρονης βιομηχανοποιημένης κοι-
νωνίας. Ο καλλιτέχνης δημιούργησε το Η Ιστορία δεν είναι δική μου θέλοντας να εκφράσει την απογοήτευσή του, αλλά και να απαντήσει στη λογοκρισία του έργου του. Το βίντεο δείχνει κάποιον να προσπαθεί
απεγνωσμένα να γράψει τον τίτλο του έργου σε μια γραφομηχανή, χρησιμοποιώντας δύο σφυριά. Η αυτοεπιβαλλόμενη δυσχέρεια και μανία του καταλήγουν σε ένα δυσανάγνωστο κείμενο που αποκαλύπτει τα συναισθήματα απογοήτευσης και εκνευρισμού. Το
έργο είναι ένα καυστικό σχόλιο για τη λογοκρισία, η οποία ασκείται πάντοτε διά της βίας. Το Ποιος είναι o Joseph Anton; είναι μια σειρά φωτομοντάζ που συνδυάζει πορτρέτα τριών συγγραφέων: των Joseph
Conrad, Anton Chekhov και Salman Rushdie. Ο καλλιτέχνης εμπνεύστηκε το έργο από το ψευδώνυμο Joseph Anton που χρησιμοποιούσε ο Rushdie όταν κρυβόταν από τους διώκτες τους μετά τον φετφά που εκδόθηκε σε βάρος του, συνδυάζοντας τα μικρά
ονόματα των Conrad και Chechkov, δύο αγαπημένων συγγραφέων του Rushdie. Κινούμενο ανάμεσα στο αξιοπερίεργο και το δυσοίωνο, το έργο είναι μια μελέτη πάνω στη δυσκολία της σύλληψης ενός αληθινού πορτρέτου, στις εφήμερες ταυτότητες και στις θυσίες που υποχρεώνονται συχνά να κάνουν οι καλλιτέχνες και οι διανοούμενοι για να ασκήσουν την ελευθερία της έκφρασης.