CAN ALTAY & JEREMIAH DAY

Από τότε που συναντήθηκαν στο Cork Caucus το 2005, οι Can Altay και
Jeremiah Day διατηρούσαν ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας και διαλόγου για την καλλιτεχνική πρακτική τους. Συνεργάστηκαν στο You Don’t Go Slumming κατά τη διάρκεια ενός residency στην Platform Garanti (πλέον SALT) της Κωνσταντινούπολης το 2009. Την περίοδο εκείνη ανήλθαν στην επιφάνεια για πρώτη φορά, με δραματικό τρόπο, τα τοπικά και εθνικά δημόσια ζητήματα που απασχολούν την Τουρκία. Ζητήματα που λίγο αργότερα θα έρχονταν στο επίκεντρο του παγκόσμιου ενδιαφέροντος, με αφορμή τα σχέδια της τουρκικής κυβέρνησης για την ανάπλαση του Πάρκου Γκεζί, η οποία προϋπέθετε
την κατεδάφιση μιας ιστορικής γειτονιάς της Πόλης, το Ταρλάμπασι. Ο ισχυρός δεσμός του Ταρλάμπασι με την Ελλάδα στάθηκε η αφορμή να επανέλθουν στο πρότζεκτ τους για την Μπιενάλε της Θεσσαλονίκης.
Η περιοχή αυτή, που έχει πλέον ισοπεδωθεί σε μεγάλο βαθμό, στέγαζε τις ακμάζουσες κοινότητες των Ελλήνων και Αρμενίων της Πόλης μέχρι το 1955, όταν ξέσπασαν τα γεγονότα που είναι γνωστά ως Σεπτεμβριανά – το οργανωμένο πογκρόμ με αφορμή μια σκηνοθετημένη προβοκάτσια, τη βομβιστική επίθεση στο πατρικό σπίτι του Ατατούρκ στη Θεσσαλονίκη.
Πολλά χρόνια μετά, τα εγκαταλελειμμένα κτίρια της γειτονιάς κατέληξαν να στεγάζουν ανθρώπους του περιθωρίου της Πόλης, οι οποίοι υποχρεώθηκαν και πάλι να τα εκκενώσουν. Στην ίδια γειτονιά γεννήθηκαν και τα Midye Dolma –γεμιστά μύδια– ένας αγαπημένος αλλά ημι-παράνομος και συχνά επικίνδυνος για την υγεία μεζές. Προϊόν παράνομης αλιείας, παραγόταν σε παραπήγματα και πουλιόταν στη μαύρη αγορά σε διάφορες γωνιές της πόλης. Τα μύδια έμοιαζαν με αινίγματα που καλούσαν τους καλλιτέχνες να τα
ανοίξουν. Έτσι κατέληξαν στο βορειότερο σημείο της πόλης, αναζητώντας την προέλευση του οστράκου. Εκεί συνάντησαν έναν ψαρά, ο οποίος σχολίασε αρνητικά την έρευνά τους. Η δική του προβληματοποίηση της «παρουσίασης» αποτελεί σήμερα το
ηχητικό μέρος του έργου. Συνδυάζοντας τη σχεδόν αστική προσέγγιση της οικολογίας της πόλης από τον Altay με το ενδιαφέρον του Day για την αφήγηση και τη μνήμη, το έργο σκιαγραφεί μια αποσπασματική
έρευνα των ροών (ανθρώπινων, εμπορικών, υδάτινων) στην πόλη. Τα ίδια τα μύδια είναι γνωστά και ως «νεφρά του Βοσπόρου», καθώς φιλτράρουν τα χημικά από το κανάλι, απορροφώντας ίχνη της μόλυνσης.
Σύμφωνα με τους καλλιτέχνες, φιλτράρουν και απορροφούν, όμως, και διάφορα άλλα, περισσότερο αφηρημένα ίχνη. Η ανίχνευση του οστράκου και του μεζέ δίνει την ευκαιρία στους καλλιτέχνες να παρουσιάσουν διάφορες ιστορίες και τοπογραφίες, οι οποίες (σαν ρεύματα) διασχίζουν την παγκόσμια οικονομία και πολιτική. Σε αυτή τη νέα εκδοχή του έργου, την οποία δημιούργησαν για την Μπιενάλε, πολλαπλασιάζονται οι διαδρομές και τα στρώματα, καθώς οι Altay
και Day ενσωματώνουν στοιχεία από την επίσκεψή τους σε εκτροφεία μυδιών δυτικά της Θεσσαλονίκης, τοποθετώντας τα πλάι σε εικόνες από τον προβοκατόρικο βομβαρδισμό του πατρικού του Μουσταφά
Κεμάλ Ατατούρκ. Σε αυτό το νέο έργο δεν έχουμε απλώς μια αναδιάταξη, αλλά μια περαιτέρω συσσώρευση πραγμάτων για τα οποία μπορούν να μιλήσουν οι καλλιτέχνες με όχημα τα μύδια. Ένα από αυτά είναι η «κρίση», εν μέσω της οποίας βρέθηκαν οι δύο
καλλιτέχνες καθώς δημιουργούσαν αυτό το έργο – το εκπληκτικό είναι ότι πρόκειται για την ίδια «κρίση>>που αποτελούσε το φόντο της αρχικής δημιουργίας τους τον χειμώνα του 2008-2009.